Công cuộc truy tìm vật chủ truyền nCoV 'giậm chân tại chỗ'

trút là động vật hàng đầu bị nghi truyền nCoV từ dơi sang người. Ảnh: Business Insider.

Đâu đó ở Trung Quốc, một con dơi bay vọt qua bầu trời, phân của nó rơi xuống nền rừng, mang theo dấu vết của virus corona. Một loài động vật hoang dã, có thể là tê tê lần mò tìm sâu bọ giữa đám lá và lây virus từ phân dơi. nCoV tuần hoàn trong thế giới động vật hoang dại. chung cuộc, ai đó bắt đúng con thú mang virus và nhiễm bệnh, sau đó truyền sang những người làm thuê ở chợ động vật, dẫn tới bùng phát dịch trên toàn cầu.

Các nhà khoa học đang cố gắng tìm hiểu sự thực phía sau kịch bản trên bằng cách xác định động vật hoang dại mang virus. Việc khám phá lớp lang của chuỗi sự kiện "hơi giống truyện trinh thám", theo giáo sư Andrew Cunningham ở Hiệp hội Động vật học London (ZSL). Hàng loạt động vật hoang dại có thể là vật chủ, đặc biệt là dơi, loài mang trong mình lượng lớn virus corona khác nhau.

Khi giới nghiên cứu giải mã hệ gene của virus mới lấy từ thân bệnh nhân, mối lái hướng tới những con dơi ở Trung Quốc. Loài động vật có vú này tụ hội theo đàn lớn, bay quãng đường dài và có mặt ở mọi châu lục. Bản thân chúng hiếm khi mắc bệnh, nhưng có khả năng truyền mầm bệnh đi xa và rộng khắp. Theo giáo sư Kate Jones ở Đại học London, một số bằng chứng cho thấy dơi thích ứng với hoạt động bay đòi hỏi nhiều năng lượng và tu bổ tốt thương tổn ở ADN. "Điều này có thể cho phép chúng ứng phó với lượng lớn virus trước khi mắc bệnh, nhưng đây chỉ là một phán đoán ở ngày nay", Jones nhấn mạnh.

vững chắc hành vi của dơi tạo điều kiện cho virus phát triển mạnh. "Khi xem xét cách chúng sinh sống, bạn sẽ thấy chúng mang nhiều loại virus đa dạng", giáo sư Jonathan Ball ở Đại học Nottingham, cho biết. "Do dơi là động vật có vú, nhiều khả năng một số con có thể lây trực tiếp sang người hoặc ưng chuẩn vật trung gian".

Vế thứ hai của câu đố chưa có lời giải là xác định loài vật bí hiểm ấp virus trong thân và phát tán tại khu chợ ở Vũ Hán. Đối tượng bị tình nghi hàng đầu là giội. Loài động vật nhiều vảy chuyên ăn kiến này là động vật có vú bị buôn lậu nhiều nhất trên thế giới và đang có nguy cơ tuyệt diệt. Nhu cầu dùng vảy giội để làm thuốc Đông y ở châu Á rất cao, trong khi thịt của chúng được xem là đặc sản ở một số nơi.

Các nhà nghiên cứu phát hiện virus corona tìm thấy ở trút rất giống nCoV ở người. Liệu virus ở dơi và virus ở tê tê có trao đổi gene trước khi lan sang người? Giới chuyên gia tỏ ra cẩn trọng trước khi rút ra kết luận chung cuộc. Hiện nay, nghiên cứu về giội vẫn chưa có dữ liệu đầy đủ, do đó không thể xác minh thông tin.

Theo Cunningham, nguồn cội và số lượng tê tê dùng trong nghiên cứu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. "tỉ dụ, kết quả nghiên cứu sẽ đáng tin cẩn hơn nếu lấy mẫu trực tiếp nhiều động vật trong thiên nhiên. Tuy nhiên, nếu chỉ lấy mẫu một động vật trong môi trường nuôi nhốt hoặc ở khu chợ, chẳng thể rút ra kết luận Chắc chắn về vật chủ thực sự của virus", Cunningham giải thích.

tê tê và nhiều động vật hoang dại khác, bao gồm các loài dơi, thường được bày bán ở chợ thịt động vật, tạo dịp cho virus truyền từ loài này sang loài khác. Do đó, khu chợ kiểu này cung cấp điều kiện lý tưởng để mầm bệnh phát tán giữa các loài, bao gồm con người, Cunningham cho biết. Bị đóng cửa từ đầu tháng 1 sau khi dịch bệnh bùng phát, chợ Huanan có một góc chuyên bán động vật sống và giết tại chỗ, bao gồm lạc đà, gấu trúc và chim. Một quầy hàng thậm chí rao bán cả chó sói non, ve sầu, bọ cạp, dúi, sóc, cáo, cầy hương, nhím, kỳ giông, rùa và cá sấu.

Nhiều virus xuất hiện trong những năm gần đây đều đến từ động vật hoang dã như Ebola, HIV, SARS và gần đây nhất là nCoV. Theo Jones, việc gia tăng bệnh lây có nguồn gốc từ động vật hoang dã có thể do con người ngày một xâm lấn môi trường sống tự nhiên của động vật, qua đó tiếp xúc với những virus mới mà loài người chưa từng gặp.

Nếu hiểu rõ những yếu tố rủi ro, chúng ta có thể từng bước ngăn chặn dịch bệnh xảy ra mà không ảnh hưởng tới động vật hoang dã. Các chuyên gia bảo tàng phải nhận dù dơi mang nhiều virus, chúng giữ vai trò cấp thiết để duy trì hệ sinh thái. "Dơi ăn số lượng sâu bọ khổng lồ như muỗi và sâu bệnh gây hại cho nông nghiệp. Dơi quả thụ phấn cho cây và phát tán hạt giống. không thể diệt hết dơi để kiểm soát bệnh dịch", Cunningham nói.

An Khang (Theo BBC )