Dịch nCoV - tiếng kêu cứu từ những 'khu rừng lặng thinh'

Ngày 26/1, chính phủ Trung Quốc đã công bố lệnh nhất thời đình chỉ buôn bán, tiêu thụ, tải động vật hoang dại trên toàn quốc cho đến khi hết dịch viêm phổi cấp do virus 2019-nCoV. Các trang mạng buôn bán động vật hoang dại cũng phải tạm đóng cửa.

Từ khi dịch viêm phổi cấp do chủng mới virus Corona 2019-nCoV bắt đầu bùng phát ở Trung Quốc, một câu hỏi đang được giới khoa học ráo riết tìm lời giải đáp đó là virus 2019-nCoV từ đâu ra? Bỏ qua các đồn đoán thiếu cứ, thông tin chính thống hiện đặt ra giả thuyết virus nCoV phát xuất từ động vật hoang dã, cụ thể là dơi, truyền sang người, sau đó truyền từ người sang người. Các ca nhiễm bệnh trước nhất ở thành phố Vũ Hán được xác định xuất phát từ khu chợ buôn bán thủy sản và động vật hoang dại.

Không chỉ nCoV, các virus gây bệnh SARS và MERS, có họ hàng gần với nCoV, cũng được xác định có cội nguồn từ dơi, truyền sang một số loài chồn (Civets) rồi đến người. Virus HIV type 1 khởi hành từ tinh tinh (Chimpanzee). Virus Ebola, từng gây ra nhiều trận dịch hoảng hồn, cũng được xem bắt nguồn từ động vật hoang dã, rất có thể là dơi, sau đó truyền sang một số loài linh trưởng như tinh tinh, khỉ, vượn, trước khi đến người.

Một nghiên cứu của Chương trình toàn cầu về virus gậy bệnh có nguồn gốc từ động vật (Global Virome Project) ước tính có khoản 1,6 triệu virus thuộc 25 họ virus đang hiện diện trong động vật hoang dại có tiềm năng gây hại cho con người, 99.9% trong số đó chưa được phát hiện.

Đợt bùng phát dịch lần này đáng được xem là hồi chuông cảnh báo về những mối nguy tiềm tàng trong việc tiêu bị động vật hoang dã. Ngoài ra cũng đến lúc cần xem lại nếp sử dụng sản phẩm từ động vật hoang dại trong bối cảnh tài nguyên sinh vật đã đến mức kiệt như giờ. Nhu hành lang thụ trong một bộ phận quần chúng. # đã dẫn đến tình trạng săn bắt vô tội vạ, vượt ngoài tầm kiểm soát. Nhiều khu bảo tồn thiên nhiên của Việt Nam được gọi đùa là "rừng rỗng không" (empty forest) hay "rừng lặng thinh" (silent forest) vì chưng vào rừng không thấy, không nghe được chim chóc, thú rừng gì cả.

Trung Quốc có thể nói là trọng điểm tiêu thụ động vật hoang dại lớn nhất thế giới. Nhu cầu đồ sộ từ Trung Quốc thu hút nguồn cung từ rất nhiều nước, đại phần lớn là qua săn bắt trái phép. Lần này với tác hại của đại dịch nCoV, cộng với lệnh cấm dù là tạm bợ, hy vọng sẽ là một chất xúc tác làm giảm đi tình trạng tiêu bị động vật hoang dại, không chỉ ở Trung Quốc mặc cả nhiều nước khác trong đó có Việt Nam.

Chia sẻ bài viết của bạn cho trang Ý kiến .

TS. Trần Triết

(Đại học Khoa Học thiên nhiên, Đại học nhà nước TP HCM)